
Stichting Onderduikersmuseum de Duikelaar wil de geschiedenis van Nieuwlande in materiële en immateriële zin verzamelen, bewaren en doorgeven. De geschiedenis van Nieuwlande in de jaren ’40-’45 is de moeite waard om aan de jongere generatie door te geven. Vele (Joodse) onderduikers vonden hier een veilig onderkomen.

Het dorp en omgeving kreeg hiervoor op 11 april 1985 de Israëlisch Yad Vashem onderscheiding uitgereikt. Een eer die slechts twee plaatsen ter wereld kregen.
Geschiedenis

Op 15 mei 2017 werd Stichting Onderduikersmuseum de Duikelaar opgericht. Aanleiding was de verkoop van een uniek historisch pand in Nieuwlande, dat we als monument voor het dorp wilden behouden en tot museum maken. Eenmaal bezig met de plannen voor een museum gingen we onafhankelijk van het gebouw verder, we waren overtuigd van onze missie.
We willen de geschiedenis van Nieuwlande in de jaren ’40-’45 levend houden en aan de jongere generatie doorgeven. Niet alleen als eerbetoon aan de bekende verzetshelden, zoals Johannes Post en Arnold Douwes, maar ook aan de vele inwoners die zwijgend hun leven riskeerden door onderduikers in huis te nemen. Het museum geeft een beeld van de oorlog en de dilemma’s die dit met zich meebrengt.
Collectie Schonewille

Vrijwel tegelijk met de verkoop van het historische pand in Nieuwlande kwam ook de collectie Schonewille onbeheerd te staan. In overleg met de erven Schonewille is de collectie in langdurig bruikleen aan Stichting Onderduikersmuseum de Duikelaar gegeven.
De collectie van het voormalig museum van Jo Schonewille, ‘Nieuwlande 1940-1945, een dorp dat zweeg,’ bestaat uit een groot aantal foto’s, kranten, pamfletten, posters en boeken. De collectie betreft de onderduikgeschiedenis van het dorp Nieuwlande in het algemeen. In het bijzonder is er aandacht voor Johannes Post, Arnold Douwes en Ds. Slomp, alias Frits de Zwerver. Deze nationaal bekende figuren hebben een grote stempel op de geschiedenis van het dorp gedrukt.
Onderduikersmuseum de Duikelaar

Op 6 april 2018 opende Onderduikersmuseum de Duikelaar zijn deuren. Aanleiding was de presentatie van Het Geheime Dagboek van Arnold Douwes door de uitgever en het NIOD. Voor de organisatoren was Nieuwlande de aangewezen plek.
Met zoveel landelijke genodigden in het dorp, was dit het moment om het museum, hoe klein ook, onder de aandacht te brengen. Het was een eer dat we onderduiker en verzetsman Max Léons, bereid vonden de opening te verrichten.
Geplaatst op Gerry Metsemakers22 November 2025 Leuk klein museum. Mooie tentoonstelling en film. Word netjes begeleid door vrijwilligers. De moeite waard om te bezoeken.Geplaatst op Margareth Mes11 Oktober 2025 Intiem museum waarin je werd meegenomen naar de oorlogsjaren d.m.v. persoonlijke verhalen. Hoe een klein dorp groots kon zijnGeplaatst op M 68359 Oktober 2025 Klein museum maar heel erg de moeite waard. Het verhaal dat verteld wordt is heel concreet van het dorp en de directe omgeving. Dat maakt veel indruk.Geplaatst op Marco Doyer3 September 2025 Klein museum met een groot verhaal. Passionele en vriendelijke vrijwilligers.Geplaatst op Katrin Fieberitz15 Augustus 2025 Interessantes kleines Museum, dass an ein Dorf erinnert, welches im 2.Weltkrieg Beeindruckendes geleistet hat und hunderten Menschen so das Leben rettete. Eine sehr bewegende Geschichte erzählt an Hand zahlreicher Einzelschicksale, Fotos, Originalgegenständen usw. . Sehr freundliche Menschen, die dort Besucher willkommen heißen. Guten Kaffee und Kuchen gibt es auch.Geplaatst op Bernhardus Annen10 Augustus 2025 Er wordt een belangrijk verhaal verteld wat helaas steeds actueler lijkt te worden, nee, wordt. Het gebeurt al. Het verhaal van Nieuwlande en omgeving laat zien dat er gelukkig ook veel mensen zijn die de juiste keuze maakten. Mooi was ook om te zien dat mijn grootouders, die ik nooit gekend heb, tot die groep behoorden en dat hun verhaal daar ook te lezen is.Geplaatst op Henk Weterings8 Augustus 2025 Indrukwekkende tentoonstelling over de opvang van joodse en diverse andere onderduikers in het Drentse Nieuwlande en omgeving. Ik raad een bezoek aan dit museum ten zeerste aan!Geplaatst op diane kooistra1 Augustus 2025 Zeer vriendelijk ontvangen door de vrijwilligers die dit met hart en ziel beheren. Wij zijn erg onder de indruk van de verhalen en ik ben erg "blij" dat er ook aandacht is voor de periode na de bevrijding. De film over de kinderen van Johannes Post maakte ook veel indruk. Alles netjes verzorgd. En rolstoelvriendelijk.Geplaatst op Christel Schrijver11 Juli 2025 Goede ontvangst. Duidelijke intro. Heel verzorgd en interessant museum. Goed gesprek gehad met de gastheer/vrouw. Fijne ochtend. Zeker de moeite waard!Google waardering: 4.5 van 5, gebaseerd op 193 recensies